Darmowa dostawa od 199,00 zł
Zapisz na liście zakupowej
Stwórz nową listę zakupową

Czy pedagogika Montessori zmienia świat?

2022-07-14
Czy pedagogika Montessori zmienia świat?

Czy pedagogika Montessori zmienia świat?

Często rodzice mają poczucie, że tradycyjna szkoła i stosowane w niej metody nauczania nie są wystarczająco dobre i skuteczne. Coraz mniej przychylnie spoglądamy na skostniały system nauczania w polskich szkołach, który wydaje się stać w miejscu. Pedagodzy są sfrustrowani, a rodzice zaniepokojeni i jednym głosem pytają: czy nasze dzieci idą w dobrym kierunku? 

Zmiana całego systemu na bardziej przyjazny i użyteczny to ciężka praca u podstaw. Można by uznać, że praca syzyfowa. Dlatego co i rusz pojawiają się przedszkola i szkoły wykorzystujące alternatywne metody nauczania i wychowania. Być może dzięki nim dzieci lepiej rozwiną swój potencjał? Tu warto wspomnieć o wcale nie tak nowej, bo ponad stuletniej, pedagogice Montessori. Na czym ona w zasadzie polega?

Szkoła według Marii Montessori – idea, koncepcje

Maria Montessori była niezwykłą kobietą, która zrewolucjonizowała współczesną pedagogikę i zmieniła podejście do wychowania i nauczania dzieci. Kiedyś i dziś pedagogika Montessori ma tyle samo zwolenników, co przeciwników.

Być może dlatego, że jej pierwotnym założeniem było otwarcie drogi do edukacji i rozwoju dzieci z niepełnosprawnościami. Jednak metody Montessori z powodzeniem można, a nawet warto wykorzystywać u wszystkich dzieci. Niektórzy postrzegają je jako pewną filozofię, ale tak naprawdę jest to zbiór różnych treści, metod, zasad i form organizacji edukacji i wychowania.

Żeby ocenić, czy są dobre, najpierw warto się z nimi zapoznać. Pedagogikę Montessori określa się antyautorytarną, ponieważ stoi w opozycji do klasycznych metod nauczania, w których nauczyciel decyduje o przebiegu wychowania i edukacji, a dzieci muszą bezwzględnie się podporządkować. U Montessori dzieci znajdują się w centrum, mają dużą swobodę działania, a dorośli mają za zadanie ich wspierać i umożliwiać rozwój. Duże znaczenie ma podkreślanie indywidualności dzieci, które mają prawo rozwijać się w swoim tempie i kierunku. 

Celem pedagogiki Marii Montessori jest wspieranie naturalnego rozwoju dziecka i przygotowanie go do życia w społeczeństwie. To duży skrót, ponieważ za tym kryje się mnóstwo wartości, teorii i metod, których podstawą są szacunek do dziecka i podmiotowość w wychowaniu.

Maria Montessori uważała, że każde dziecko jest inne, dlatego powinno się uczyć we własnym tempie i zgodnie ze swoimi możliwościami. Wychowawca (nauczyciel, opiekun, rodzic) ma za zadanie wspierać w indywidualnym rozwoju, dawać wolność i uczyć odpowiedzialności. Dlatego dzieci nie uczą się według sztywnego systemu wychowawczo-dydaktycznego – każde ma własny plan dostosowany do potrzeb i rozwoju.

Dziecko jest w centrum uwagi dorosłych, co niektórzy postrzegają jako wychowanie bez zasad czy bezstresowe wychowanie. Nie do końca tak jest, ponieważ wychowanie w duchu Montessori skupia się na rozwoju samodyscypliny, mądrości życiowej, odwadze, a także moralności. Dzieci uczą się miłości do pracy i porządku. Nauczyciele nie oceniają uczniów, jednak muszą tworzyć odpowiednie warunki edukacyjne, by mogły wybierać aktywności, odkrywać świat na swój sposób i we własnym
tempie. W ten sposób kształtują się ludzie samodzielni i niezależni.

Najważniejsze założenia szkoły montessoriańskiej:
• Brak rywalizacji

• Indywidualny rozwój
• Brak ocen, kar i nagród
• Otoczenie przyjazne dla dziecka

Założeniem pedagogiki Montessori jest przygotowanie dziecka do roli dorosłego, dlatego otoczenie i pomoce dydaktyczne są planowane w taki sposób, by w jak największym stopniu aktywizować do działania, angażować w poznawanie świata i zdobywanie wiedzy. Duże znaczenie ma indywidualizacja pod kątem rozwoju i zainteresowań dziecka. Uczeń ma swobodę w decydowaniu i planowaniu pracy, w ten sposób uczy się odpowiedzialności. Nie ma tu również miejsca na ocenianie, rywalizację, system kar i nagród – nagrodą jest satysfakcja z samodzielnie wykonanej
pracy.

Nauczanie według Montessori – jakie pomoce?

Warto pamiętać, że dla dzieci zabawa jest podstawową aktywnością i potrafią bawić się praktycznie wszystkim. Nie trzeba kupować skomplikowanych i drogich gadżetów – wystarczą takie najprostsze, ale pozwalające na poznawanie świata wieloma zmysłami. Często zwykłe drewniane klocki dostarczają więcej radości niż świecące zabawki interaktywne. I na tym m.in. opiera się filozofia Montessori.

Przygotowany materiał dydaktyczny musi być atrakcyjny, praktyczny, zrozumiały i stopniowany według stopnia trudności. Materiał jest tak skonstruowany, by dziecko mogło samodzielnie kontrolować i naprawiać swoje błędy. Ważna jest zasada ograniczenia, które polega na tym, że zawsze dostępny jest tylko jeden egzemplarz zabawki czy pomocy dydaktycznej. Uczy to m.in.cierpliwości – każdy musi poczekać na swoją kolej. Zabawki z reguły są proste, ale i bardzo ciekawe, dlatego zachęcają do wielokrotnego powtarzania danej czynności. Wiele z nich uczy praktycznych czynności.

Edukację Montessori dzieli się na 5 działów tematycznych:
1. Życie praktyczne;
2. Rozwój sensoryczny;
3. Edukacja matematyczna;
4. Wiedza o świecie;
5. Edukacja kosmiczna: tematy przyrodnicze i społeczne.

1. Przykładem do ćwiczeń życia praktycznego są kubki do przelewania wody, krosno do szycia,
korale do nawlekania, trampek do sznurowania, skrzyneczka do sortowania, warzywa do krojenia.

Deska do krojenia warzyw i owoców
Trampek - sznurowany
Drewniana skrzyneczka do sortowania obrazków

2. Ciekawe materiały do zabaw sensorycznych to np. klocki gumowe i klocki drewniane, drewniane
patyczki, dzwonki, gra zręcznościowa.

Klocki - kostki na gumce
Zręcznościowa gra
Dzwoneczki - zestaw 8 dźwięków
Gra zręcznościowa z woreczkami

3. Do zabaw językowych polecamy literki magnetyczne, klocki z literkami i układankę literkową.

Magnetyczne cyfry i literki

4. Z materiału matematycznego warto zwrócić uwagę na piramidę z kulek, figury geometryczne i
tablicę matematyczną.

Piramida z kulek, układanka logiczna
Zabawka edukacyjna z materiałowymi figurkami w woreczku

5. Do poznawania zagadnień ze świata przyrody i społeczeństwa (edukacja kosmiczna) pomocne
będą np. drewniane mapy do układania, układ słoneczny, a także graficzne kalendarze urodzin i
ważnych dat.

Magnetyczna układanka Układ słoneczny

Rola nauczyciela w szkole Montessori

Nauczyciel ma ważne zadanie, które polega przede wszystkim na przygotowaniu otoczenia do nauki i zachęcania dzieci do samodzielności, zarówno w nauce, jak i codziennych czynnościach, takich jak mycie, ubieranie się, sprzątanie. Nauczyciel troszczy się o ład i porządek, jednak bardziej pełni rolę obserwatora i pomaga tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Nie powinien przeszkadzać pracującym dzieciom, zmuszać do wykonywania danych czynności. Jego zadaniem jest proponowanie materiału i zachęcanie do pracy.

W przedszkolu czy szkole Montessori, jak i każdej innej placówce, z pewnością powinny pracować osoby kochające dzieci, cierpliwe, wyrozumiałe, potrafiące okazywać im szacunek i nienarzucające własnego światopoglądu. Dorosły powinien być gotowy do pomocy dziecku, jednak nie może go wyręczać. Jest to praca dla ludzi, którzy wychowanie traktują bardzo poważnie i zdają sobie sprawę, że jakość edukacji ma wpływ na obecny i przyszły świat.

Czy pedagogika Montessori ma wady?

Niektórzy pedagodzy uważają, że choć postulaty Marii Montessori były słuszne, to jednak trudno ich przestrzegać w prawdziwym życiu, które w końcu bywa trudne i niejednokrotnie kładzie kłody pod nogi.

Pojawiają się nawet głosy, że to utopia. Rodzice mogą być zaniepokojeni, że nie do końca wiedzą, czy i jakie postępy w nauce robią ich dzieci. Z kolei nauczyciele mogą mieć trudności z indywidualną pracą z każdym dzieckiem i kontrolą poziomu ich wiedzy. Twórcze, swobodne życie bez oceniania wydaje się piękne, jednak należy się zastanowić, czy jest do końca realne? Każdy rodzic powinien podjąć decyzję samodzielnie, w oparciu o swoje doświadczenia, poglądy oraz możliwości.

Warto podkreślić, że stosowanie metody Montessori w domu, przedszkolu lub szkole wymaga
odpowiedniego przygotowania przestrzeni, narzędzi oraz kadry.

Nie ma co ukrywać, że wymaga więcej wysiłku i zaangażowania, ale nagrodą są efekty. Nawet jeśli nie ma się możliwości od razu w 100% wychowywać zgodnie z zasadami Marii Montessori, to można z powodzeniem wykorzystywać wybrane elementy. Poza tym Montessori to nie jedyna antyautorytarna i alternatywna metoda nauczania i wychowania. Jest tylko jedną z możliwych opcji.

Pokaż więcej wpisów z Lipiec 2022

Polecane

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Close
pixel